Maýonez, krem sousy, margarin we ýag Günbatar aşpezliklerinde we çörek bişirmekde ulanylýan esasy souslar ýa-da ýaglardyr. Şeýle-de bolsa, olar düzümi, gurluşy we ulanylyşy boýunça düýpli tapawutlanýar.
Aşakdaky tablisa olaryň esasy tapawutlaryny çalt düşünmäge kömek edip biler:
| Souslar/Ýaglar | Esasy maddalar | Tagam we tagam | Esasy ulanylyşlar |
| Maýonez (Mennas) | Ösümlik ýagy, ýumurtganyň sarysy, sirke/limon suwy | Sowuk iýmit sousy, ýumşak, turş, serginlendiriji | Sowuk tagam souslary: salat souslary (kartoşka we ýumurtga salaty), sendwiçlere sürtmek, gowrulan tagamlar üçin sousa batyrmak |
| Krem sousy (Pendir sousy) | Süýt, ýumurtganyň sarysy, şeker, un/mekgejöwen krahmaly | desert içligi, ýumşak we kremli, baý süýt tagamy, goýy tekstura | Süýjülikler üçin süýji içlik: süýji tagamlaryň içligi, tort gatlaklary, çörek içlikleri, miweler bilen jübütlenen |
| Ösümlik ýagy (Ösümlik ýagy) | Ösümlik ýagy (bölekleýin gidrogenleşdirilen), suw, emulgator we ş.m. | Tagamy ýeňil, teksturasy ýag bilen meňzeş ýa-da ondan ýumşak bolup biler, trans ýag howpuny döredip biler | Ýagyň ornuny tutýan: çöregiň üstüne sürtmek, bişirmek, gowrumak, arzan baha |
| Haýwan ýagy (Käşir ýagy) | Süýtden çykarylan ýag (ýag mukdary ≥ 80%) | Güýçli tebigy süýt ysy, birmeňzeş we süýt teksturasy, duzly we duzsuz görnüşlerde bar. | Esasy bişirmek we bişirmek: tortlar, peçenýeler taýýarlamak, bifşteks bişirmek, çöregiň üstüne ýaýratmak, souslar taýýarlamak |
Bu dört sousa has çuňňur çümüň
Esasy tapawutlary düşünenden soň, nahar bişirýän wagtyňyz has takyk saýlaw etmäge kömek etmek üçin olaryň özboluşly aýratynlyklaryna göz aýlalyň.
Maýonez
• Kimlik: Sowuk taýýarlanan sous, şeýle hem "Maýonez" diýlip terjime edilýär.
• Prinsip: Ol ýumurtganyň sarysyndaky lesitini "emulgator" hökmünde ulanyp, sirke ýa-da limon suwunyň emele getirýän suw fazasynda köp mukdarda ösümlik ýagyny kapsulalaşdyrýar we durnukly "ýagdaky suw" emulsiýasyny emele getirýär.
• Näme üçin sowuk: Sebäbi maýonez adatça çig ýumurtganyň sarysyndan ýasalýar we adatça gyzdyrylmaýar, şonuň üçin ol esasan sowuk naharlar üçin ulanylýar. Şonuň üçin onuň saklanyş möhleti gaty gysga. Öýde ýasalan maýonezi mümkin boldugyça çalt iýmeli.
• Kaloriýa bombasy: Onuň esasy düzümi ösümlik ýagydyr, şonuň üçin onuň kaloriýa derejesi örän ýokary. Bir nahar çemçesi (takmynan 15 gram) maýonezde 100-den gowrak kaloriýa bolup biler.
Krem sousy
• Özboluşlylyk: Gyzdyrylan süýji sous, "Kastard Sousy" ýa-da "Klinem Sousy" diýlip hem atlandyrylýar.
• Prinsip: Gyzdyrmak arkaly ýumurtganyň sarysy, süýt we şeker garyndysy krahmalyň täsiri bilen goýy we ýumşak bolýar.
• Maýonezden tapawudy: Krem sousy gyzgyn taýýarlanan süýji sous bolup, esasan süýji tagamlary doldurmak üçin ulanylýar; maýonez bolsa sowuk taýýarlanan duzly/turşy sous bolup, sowuk tagamlara tagam bermek üçin ulanylýar. Bu olaryň arasyndaky iň esasy tapawutdyr.
• Öwrüliş: Bu prosesde, eger gamçylanan gaýmak goşulsa, ol Napoleon tortlarynyň içligi hökmünde ulanylýan has ýeňil "Diplomat sousyna" öwrülip biler.
Ýag (Ýag) we Margarin (Margarin)
Bu ikisi köplenç deňeşdirilýär. Olaryň esasy tapawudy "gelip çykyşynda" we "saglykda" ýerleşýär.
• Dürli gelip çykyşlar:
o Ýag tebigy haýwan ýagydyr, ýönekeý aýdylanda, ol süýtden alynýar.
o Margarin - ýagyň häsiýetlerini gaýtalamak üçin gidrogenleşdirmek ýa-da kristallaşdyrmak ýaly dürli usullar arkaly gaýtadan işlenen emeli ösümlik ýagy.
• Nähili tapawutlandyrmaly:
Ysy: Ýagyň tebigy süýt ysy bar, margariniň ysy bolsa adatça deňeşdirme boýunça gowşak bolýar.
o Serediň: Sowadyjy görnüşde ýag gaty teksturaly bolýar, käbir margarin bolsa, hatda sowadyjydan soň hem, gowy ýaýrama häsiýetlerini saklaýar. o Synag geçiriň: Kiçijik bir bölegi alyň we ony eliňiz bilen sürtüň. Ýagly krem ýuwaş-ýuwaşdan ereýär we el kremini sürtmek ýaly duýgy döredýär; şol bir wagtyň özünde emeli ýag elleriňizde käbir galyndylary galyp biler.
• Saglyk barada ýatlatma:
o Emeli ýag öndürmek prosesinde, ösümlik ýagynyň gidrogenleşdirilmegi doly bolmasa, trans ýag kislotalary öndürilip bilner. Uzak wagtlap we aşa köp mukdarda kabul etmek ýürek-damar saglygyna zyýanlydyr. Satyn alanyňyzda, iýmit ýazgylaryna üns berip, "0 trans ýag" ýazgyly önümleri saýlap bilersiňiz.
o Ýagly gaýmak tebigy bolsa-da, onuň henizem ýokary ýagly iýmitdigini we sarp edilişinde ortaça mukdaryň talap edilýändigini aýdyň aýtmaly.
Ýerleşdirilen wagty: 2026-njy ýylyň 25-nji fewraly



